Tọa đàm “Kiến tạo tác động xã hội – Vai trò người trẻ trong hệ sinh thái tạo tác động xã hội” mở ra góc nhìn tổng thể về các chủ thể, nguồn lực và phương thức hợp tác nhằm giải quyết những vấn đề xã hội theo hướng chuyên nghiệp, bền vững; đồng thời gợi mở cơ hội để sinh viên chủ động tham gia, phát triển sáng kiến và đóng góp cho cộng đồng.
 

Ngày 18/9/2026, Trường Đại học Thủ Dầu Một phối hợp với Quỹ Khởi Sự Từ Tâm tổ chức Tọa đàm với chủ đề “Kiến tạo tác động xã hội – Vai trò người trẻ trong hệ sinh thái tạo tác động xã hội” (K-Talk #6). Tham dự tọa đàm có bà Tôn Nữ Thị Ninh – Chủ tịch Quỹ Hòa bình và Phát triển TP.HCM, Chủ tịch Ủy ban Hòa bình TP.HCM; ông Nguyễn Phú Đức – Giám đốc Quỹ Khởi Sự Từ Tâm. Về phía Trường Đại học Thủ Dầu Một có ThS. Trần Văn Nam – Phó Bí thư Đảng ủy; ThS. Vương Thế Hùng – Phó Hiệu trưởng; cùng lãnh đạo các đơn vị thuộc, trực thuộc, cán bộ, giảng viên và sinh viên Trường Luật và Quản lý.
 

Người trẻ – Chủ thể tạo tác động xã hội
 

Phát biểu chào mừng tại tọa đàm, ThS. Trần Văn Nam – Phó Bí thư Đảng ủy trân trọng cảm ơn bà Tôn Nữ Thị Ninh cùng Quỹ Khởi Sự Từ Tâm đã tin tưởng lựa chọn Trường Đại học Thủ Dầu Một làm điểm đến đồng hành trong chuỗi tọa đàm K-Talk #6. Theo ThS. Trần Văn Nam, chủ đề tọa đàm gắn liền với định hướng giáo dục và sứ mệnh phụng sự cộng đồng mà nhà trường kiên định theo đuổi. Với triết lý “Học tập trải nghiệm – Nghiên cứu khoa học – Phục vụ cộng đồng”, Trường Đại học Thủ Dầu Một hướng đến đào tạo người học có kiến thức chuyên môn, trách nhiệm xã hội, năng lực hành động và tinh thần đóng góp cho sự phát triển bền vững. Định hướng này được cụ thể hóa qua các hoạt động tình nguyện, phục vụ cộng đồng, nghiên cứu khoa học và trải nghiệm thực tiễn dành cho sinh viên. Từ môi trường học tập đó, người học có cơ hội đưa kiến thức và trải nghiệm vào thực tiễn, nhận diện những vấn đề của cộng đồng và từng bước hình thành năng lực tham gia giải quyết các vấn đề xã hội. ThS. Trần Văn Nam nhấn mạnh, để những sáng kiến của người trẻ tạo ra giá trị lâu dài, mỗi cá nhân cần được đặt trong một mạng lưới kết nối rộng hơn. Những vấn đề xã hội ngày càng đa dạng và phức tạp đòi hỏi sự tham gia của nhiều chủ thể, từ Nhà nước, doanh nghiệp, trường đại học, tổ chức xã hội đến cộng đồng. Mỗi bên có thể đóng góp bằng tri thức, công nghệ, tài chính, chính sách, mạng lưới và năng lực tổ chức; khi các nguồn lực được kết nối phù hợp, những ý tưởng và sáng kiến của người trẻ sẽ có thêm điều kiện phát triển thành các giải pháp đáp ứng nhu cầu thực tiễn.
 

Gửi lời nhắn nhủ đến sinh viên, ThS. Trần Văn Nam khuyến khích người học chủ động mở rộng góc nhìn, kết nối tri thức trên giảng đường với những vấn đề thực tiễn và chuyển hóa nhiệt huyết tuổi trẻ thành năng lực hành động có trách nhiệm. “Các bạn không chỉ đóng vai trò là người lắng nghe, mà chính là những chủ thể kiến tạo tương lai. Những câu chuyện thực tế, kinh nghiệm triển khai sáng kiến và chia sẻ từ các diễn giả tại tọa đàm sẽ giúp sinh viên hiểu rõ hơn vai trò của mình trong hệ sinh thái tạo tác động xã hội, từ người tham gia đến người có thể khởi xướng, kết nối và phát triển giải pháp. Nhà trường tiếp tục tạo môi trường để người học học tập qua trải nghiệm, kết nối với thực tiễn và chủ động tham gia giải quyết những vấn đề của cộng đồng” - ThS. Trần Văn Nam nhấn mạnh.
 

Từ thực tiễn hoạt động xã hội, ông Nguyễn Phú Đức – Giám đốc Quỹ Khởi Sự Từ Tâm nhấn mạnh sự cần thiết của việc hình thành một hệ sinh thái có khả năng kết nối các chủ thể và nguồn lực nhằm đáp ứng những yêu cầu ngày càng đa dạng của đời sống cộng đồng. Theo ông Nguyễn Phú Đức, các vấn đề xã hội hiện nay thường có mối liên hệ đan xen, đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều bên thay vì chỉ dựa vào năng lực của một cá nhân hoặc tổ chức đơn lẻ. Vì vậy, việc chia sẻ tri thức, kết nối chuyên gia, huy động nguồn lực và phối hợp triển khai các sáng kiến là cơ sở để hoạt động tạo tác động xã hội được thực hiện có định hướng, nâng cao hiệu quả và từng bước phát triển bền vững. Trên cơ sở đó, Quỹ Khởi Sự Từ Tâm hướng đến xây dựng một nền tảng tri thức, kết nối các tổ chức, chuyên gia, cộng đồng và nguồn lực xã hội, đồng thời tạo điều kiện để người trẻ tiếp cận lĩnh vực tác động xã hội một cách có hệ thống. Mục tiêu không chỉ là khơi dậy tinh thần thiện nguyện, mà còn giúp thế hệ trẻ hình thành nhận thức, phương pháp và năng lực cần thiết để tham gia giải quyết các vấn đề cộng đồng.
 

Để định hướng này được triển khai hiệu quả, Quỹ chú trọng mở rộng hợp tác với các trường đại học, nơi tập trung nguồn tri thức, lực lượng trẻ và những tiềm năng sáng tạo cho hoạt động xã hội. Thông qua các chương trình kết nối, chia sẻ tri thức, xây dựng tài liệu và tổ chức không gian đối thoại, Quỹ mong muốn đưa những vấn đề thực tiễn của cộng đồng đến gần hơn với sinh viên, đồng thời tạo cơ hội để người trẻ tiếp cận các mô hình, phương pháp và nguồn lực hỗ trợ phù hợp. Ông Nguyễn Phú Đức cho biết, Quỹ hiện hợp tác với 4 trường đại học tại khu vực phía Nam, trong đó có Trường Luật và Quản lý, Trường Đại học Thủ Dầu Một. Đây là cơ sở để thúc đẩy sự liên kết giữa giáo dục đại học và hoạt động xã hội, giúp người trẻ từng bước nhận diện vai trò của bản thân, phát triển năng lực và tham gia vào những sáng kiến tạo giá trị cho cộng đồng.
 

Hệ sinh thái tạo tác động xã hội – Từ lòng tốt đến những thay đổi bền vững
 

Trong phiên trao đổi thứ nhất, bà Tôn Nữ Thị Ninh, Chủ tịch Quỹ Hòa bình và Phát triển TP.HCM, Chủ tịch Ủy ban Hòa bình TP.HCM, chia sẻ góc nhìn về hoạt động thiện nguyện trong bối cảnh xã hội hiện nay từ kinh nghiệm nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực đối ngoại, hòa bình và phát triển. Theo bà Tôn Nữ Thị Ninh, thiện nguyện là một thành tố quan trọng trong quá trình phát triển của mỗi xã hội, song giá trị của hoạt động này không nằm ở việc trao đi một cách đơn lẻ, mà ở khả năng tạo ra những thay đổi tích cực và bền vững cho người được hỗ trợ và cộng đồng.
 

Bà Tôn Nữ Thị Ninh cho rằng thiện nguyện là hoạt động đã hiện diện trong nhiều nền văn hóa, tôn giáo và cộng đồng dưới những hình thức khác nhau. Tuy nhiên, khi nhu cầu xã hội ngày càng đa dạng, hoạt động thiện nguyện cần được nhìn nhận với cách tiếp cận có tổ chức hơn. Lòng tốt là điểm khởi đầu cần thiết, nhưng chưa đủ để tạo ra tác động xã hội thực chất và bền vững. Hoạt động thiện nguyện nghiêm túc đòi hỏi năng lực tổ chức, quản trị và triển khai chuyên nghiệp, tương tự như cách một doanh nghiệp vận hành. Trong suốt quá trình thực hiện, các tổ chức cần đánh giá không chỉ kết quả trước mắt mà cả tác động trong trung hạn và dài hạn; đồng thời bảo đảm nguồn đóng góp được sử dụng đúng mục đích và hiệu quả. Trách nhiệm giải trình cũng phải được thực hiện bài bản, minh bạch với các cá nhân, tổ chức tài trợ và cơ quan quản lý nhà nước. Chính năng lực biến thiện chí thành hành động có mục tiêu, có phương pháp, có thể đo lường và duy trì lâu dài là điểm phân biệt giữa hoạt động từ thiện mang tính hỗ trợ tức thời với hoạt động thiện nguyện hướng đến góp phần vào phát triển xã hội trong tổng thể phát triển của đất nước.
 

Từ góc nhìn đó, bà Tôn Nữ Thị Ninh nhấn mạnh yêu cầu nâng cao tính hiệu quả, minh bạch và trách nhiệm trong hoạt động thiện nguyện. Việc hỗ trợ một cá nhân hay một nhóm đối tượng không nên dừng lại ở giải quyết khó khăn trước mắt, mà cần hướng đến khả năng giúp người được hỗ trợ từng bước hình thành năng lực tự thân, chủ động cải thiện cuộc sống và tiếp tục tạo giá trị cho người khác. Khi đó, thiện nguyện không còn được hiểu đơn thuần là hành động trao tặng, mà trở thành một quá trình tạo tác động xã hội có mục tiêu và có khả năng duy trì trong dài hạn.
 

Bà Tôn Nữ Thị Ninh cũng đặt vấn đề về tính chuyên nghiệp của hoạt động thiện nguyện. Theo bà, đây là lĩnh vực đòi hỏi kiến thức, tiêu chí, kinh nghiệm, phương pháp triển khai và nguyên tắc quản lý nguồn lực. Làm thiện nguyện nghiêm túc không phải là làm theo cảm hứng hay chỉ dựa vào tấm lòng, mà cần biết tổ chức, quản lý và đánh giá hiệu quả của những nguồn lực được huy động. Cách tiếp cận này cũng đặt ra yêu cầu tăng cường sự hỗ trợ của cơ quan nhà nước và huy động phù hợp các nguồn lực trong xã hội.
 

Từ yêu cầu đó, khái niệm hệ sinh thái tạo tác động xã hội được nhìn nhận rộng hơn mối quan hệ giữa người cho và người nhận. Nhà nước, doanh nghiệp, trường đại học, tổ chức xã hội, các quỹ và cộng đồng đều có vai trò riêng trong quá trình này. Tri thức, tài chính, công nghệ, chính sách, mạng lưới kết nối và năng lực tổ chức là những nguồn lực cần được phối hợp theo từng vấn đề và từng nhóm đối tượng. Khi các nguồn lực được kết nối đúng cách, hoạt động thiện nguyện có thể chuyển từ những hỗ trợ ngắn hạn sang các sáng kiến có khả năng giải quyết nguyên nhân của vấn đề và tạo ra tác động lâu dài.
 

Trong hệ sinh thái đó, bà Tôn Nữ Thị Ninh cũng gợi mở vai trò của doanh nghiệp xã hội – mô hình kết hợp giữa hoạt động kinh doanh với cam kết giải quyết các vấn đề xã hội. Nguồn lực và phương thức vận hành của doanh nghiệp có thể được sử dụng để duy trì những sáng kiến xã hội trong dài hạn, tạo thêm những cách thức mới để các hoạt động thiện nguyện và tạo tác động xã hội phát triển bền vững.
 

Từ những phân tích trên, phiên trao đổi đặt ra một cách nhìn rộng hơn về thiện nguyện: không dừng ở việc trao đi, mà hướng đến tạo năng lực, giải quyết vấn đề và tạo ra những thay đổi có giá trị lâu dài. Đây cũng là cơ sở để người trẻ hiểu rằng tham gia hoạt động xã hội không nhất thiết chỉ với vai trò tình nguyện viên. Với tri thức, chuyên môn, khả năng kết nối và tinh thần trách nhiệm, người trẻ có thể tham gia ở nhiều vị trí khác nhau trong hệ sinh thái, từ người khởi xướng, tổ chức, kết nối nguồn lực đến trực tiếp xây dựng và triển khai các giải pháp cho cộng đồng.
 

Vai trò của người trẻ trong hệ sinh thái tạo tác động xã hội
 

Ở phiên trao đổi thứ hai, ông Nguyễn Minh Hậu – Sáng lập và Chủ tịch V.Gen Network for Vietnam và ông Thạch Trần Bạch Long – Sáng lập, Điều phối dự án đưa sinh viên đến gần hơn với những câu chuyện thực tế trong quá trình người trẻ tham gia giải quyết các vấn đề xã hội. Từ kinh nghiệm triển khai các sáng kiến cộng đồng, hai diễn giả chia sẻ những tình huống cụ thể, những khó khăn trong quá trình tổ chức hoạt động và cách tìm kiếm, kết nối các nguồn lực để một ý tưởng có thể đi vào thực tiễn.
 

Thông qua câu chuyện về cộng đồng người Bạch Tạng và những hoạt động nâng cao nhận thức xã hội, các diễn giả cho thấy một sáng kiến tạo tác động thường bắt đầu từ việc nhận diện một vấn đề còn ít được biết đến hoặc chưa được quan tâm đúng mức. Khi tiếp cận một vấn đề xã hội, người trẻ cần dành thời gian tìm hiểu thực trạng, lắng nghe chính cộng đồng liên quan và xác định nhu cầu thực tế thay vì chỉ nhìn vấn đề từ góc độ của người muốn hỗ trợ. Cách tiếp cận này giúp các hoạt động cộng đồng hướng đúng đối tượng, hạn chế những hỗ trợ mang tính ngắn hạn và tạo cơ sở để xây dựng giải pháp phù hợp.
 

Từ những trải nghiệm thực tế, hai diễn giả cũng làm rõ rằng người trẻ có thể tham gia hệ sinh thái tạo tác động xã hội với nhiều vai trò khác nhau. Có người bắt đầu từ vị trí tình nguyện viên, tham gia một dự án và tích lũy kinh nghiệm; có người đảm nhận công việc chuyên môn, điều phối hoạt động; có người kết nối các cá nhân, tổ chức và nguồn lực; cũng có người đi xa hơn để khởi xướng một sáng kiến hoặc xây dựng mô hình hoạt động riêng. Mỗi vai trò đều có giá trị và có thể trở thành bước chuẩn bị cho những trách nhiệm lớn hơn khi người trẻ tích lũy đủ kiến thức, kỹ năng và trải nghiệm.
 

Một nội dung được các diễn giả nhấn mạnh là quá trình chuyển từ người tham gia sang người khởi xướng không diễn ra trong thời gian ngắn. Người trẻ cần chủ động học hỏi, rèn luyện năng lực chuyên môn, kỹ năng tổ chức, giao tiếp, làm việc nhóm và quản lý dự án. Quan trọng hơn, việc theo đuổi một sáng kiến xã hội đòi hỏi sự kiên trì trước những khó khăn về nhân lực, kinh phí, chuyên môn và khả năng duy trì hoạt động. Từ một ý tưởng ban đầu, người thực hiện phải từng bước kiểm chứng nhu cầu, điều chỉnh cách làm và xây dựng một đội ngũ có khả năng cùng theo đuổi mục tiêu.
 

Các diễn giả cũng nhấn mạnh vai trò của mạng lưới hỗ trợ và hợp tác trong quá trình phát triển một sáng kiến xã hội. Người trẻ không nhất thiết phải có sẵn đầy đủ nguồn lực mới có thể bắt đầu một hoạt động cộng đồng. Trong quá trình triển khai, họ có thể tìm kiếm sự đồng hành từ cố vấn chuyên môn, trường đại học, các quỹ, tổ chức xã hội, doanh nghiệp và những người cùng quan tâm. Mỗi chủ thể có thể đóng góp một nguồn lực khác nhau, từ kiến thức, kinh nghiệm, nhân lực, tài chính, công nghệ đến các mối quan hệ và cơ hội kết nối. Vì vậy, khả năng xác định mình cần gì, tìm đúng người có thể hỗ trợ và phối hợp các nguồn lực phù hợp là một phần quan trọng trong năng lực triển khai sáng kiến của người trẻ.
 

Từ câu chuyện của những sáng kiến cụ thể, phiên trao đổi tiếp tục đặt ra vấn đề về khả năng duy trì tác động trong dài hạn. Một hoạt động cộng đồng có thể tạo ra kết quả tích cực trong một thời điểm, nhưng để trở thành một mô hình bền vững, sáng kiến cần trả lời được những câu hỏi về nhu cầu thực tế, phương thức vận hành, nguồn lực duy trì và giá trị mang lại cho cộng đồng. Với những mô hình phù hợp, việc phát triển theo hướng doanh nghiệp xã hội cũng có thể mở ra khả năng kết hợp giữa giải quyết vấn đề xã hội và duy trì nguồn lực cho hoạt động.
 

Qua những chia sẻ từ thực tiễn, người trẻ được gợi mở một cách tiếp cận chủ động hơn với các vấn đề xã hội: bắt đầu từ việc hiểu vấn đề, lắng nghe cộng đồng, lựa chọn cách tham gia phù hợp và từng bước xây dựng năng lực để tạo ra giá trị. Từ một người tham gia hoạt động tình nguyện, sinh viên có thể tiếp tục phát triển thành nhân sự dự án, người điều phối, người kết nối hoặc người khởi xướng sáng kiến. Mỗi vai trò đều là một cách tham gia vào hệ sinh thái tạo tác động xã hội và cũng là cơ hội để người trẻ đưa kiến thức, chuyên môn và năng lực của mình vào giải quyết những vấn đề cụ thể của cộng đồng.

ThS. Trần Văn Nam - Phó Bí thư Đảng ủy phát biểu nhấn mạnh vai trò chủ động của sinh viên trong các hoạt động tạo tác động xã hội

Ông Nguyễn Phú Đức - Giám đốc Quỹ Khởi sự Từ Tâm phát biểu trao đổi về vai trò của kết nối nguồn lực trong tạo tác động xã hội

Bà Tôn Nữ Thị Ninh chia sẻ góc nhìn về hoạt động thiện nguyện theo hướng chuyên nghiệp, hiệu quả và bền vững

Diễn giả Thạch Trần Bạch Long chia sẻ những trải nghiệm trong quá trình triển khai dự án cộng đồng

Diễn giả Nguyễn Minh Hậu trao đổi về những cách thức người trẻ có thể tham gia vào hệ sinh thái tạo tác động xã hội

Sinh viên chủ động trao đổi với các diễn giả, tìm hiểu cách người trẻ có thể tham gia và tạo tác động tích cực cho cộng đồng

Dịp này, Quỹ Khởi Sự Từ Tâm trao tặng bộ sách cho Trường Đại học Thủ Dầu Một, góp phần bổ sung nguồn tài liệu phục vụ học tập và tìm hiểu về hoạt động tạo tác động xã hội

K-Talk #6 tạo không gian gặp gỡ giữa tri thức, kinh nghiệm thực tiễn và những sáng kiến vì cộng đồng

BBT